In elke relatie is sprake van afhankelijkheid. We kunnen ons niet hechten zonder ook afhankelijk te worden. Echter als het ons beperkt in onze persoonlijke groei, in de groei van je partnerrelatie of beiden dan leidt dat vaak tot stagnatie, die vervolgens vaak na korte of lange duur tot een crisis leidt. In die gevallen is de afhankelijkheid dus zodanig beperkend dat het ons functioneren belemmert, we zijn overafhankelijk (co – dependency). Het gaat er dus niet om geheel los te komen uit afhankelijkheid maar om ondanks de afhankelijkheid niet tot stilstand te komen, of erger achteruitgang. Om dat te kunnen, moeten we voldoende autonomie hebben ontwikkeld. Maar wat is dat, autonomie? Autonomie is de keuzevrijheid om onze aandacht te richten en te volgen als we dat willen. Eric Erikson heeft daar een mooie uitspraak over gedaan: “Ik ben wat ik vrij kan willen”.
Kenmerken autonomie en geblokkeerde autonomie
Geblokkeerde autonomie laat zich kenmerken door autonomie berovend gedrag, zoals:
- de ander overtuigen
- verwarren van willen en kunnen
- grenzen miskennen
- muren opbouwen
- miskennen van het denken en voelen van de ander
- miskennen van het denken en voelen van zichzelf
- je terugtrekken uit het contact
Tegenover autonomieberovend gedrag staat autonomiebevorderend gedrag. Kenmerken daarvan zijn:
- Het kunnen onderscheiden van willen, kunnen en mogen.
- In contact gaan, het contact aangaan door de ander uit te nodigen tot contact.
- Grenzen in gesprek kunnen brengen, onderhandelen over wat belangrijk is en over grenzen kunnen nadenken.
- Nee en stop kunnen zeggen. ,
Trauma
Aan overafhankelijkheid (co dependency) ligt vaak trauma ten grondslag. Overafhankelijkheid ontstaat daar waar getraumatiseerde mensen elkaar ontmoeten en zich met hun overlevingsstrategieën van elkaar afhankelijk maken. Overlevingsstrategieën in destructieve relaties zijn bijvoorbeeld:
- creëren van denk en spreekverboden en verhinderen dat de aanwezige trauma’s worden aangeroerd.
- anderen onderwerpen aan hun eigen controle strategieën;
- van anderen iets eisen wat die ander in het geheel niet kan vervullen of opbrengen;
- illusies creëren over de kwaliteit van de relatie;
- het voortdurend oproepen van onoplosbare conflicten in het leven;
- ondanks alle negatieve gevolgen, deze uitzichtloze strijd met de desbetreffende persoon niet op kunnen geven.
Gebruikte bronnen: Passe- Partout – Phoenix opleidingen; Symbiose en autonomie – Franz Ruppert.
